Piotr Gembicki

Piotr Gembicki urodził się 10 października 1585 roku jako syn Jana Gembickiego i Katarzyny Zaremba Cieleckiej. Bracia Andrzej i Jan również służyli duchownemu stanowi; studiował w kolegiach jezuitów w Poznaniu (1604–1607) i Braniewie, w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu, w Szkole Nowodworskich w Krakowie, a także w Rzymie (1607 i 1612), Würzburgu (1608), Perugii i Bolonii (1611–1612). Święcenia kapłańskie przyjął w Krakowie w 1614. Po tym został kolejnokanonikiem w Włocławku, Gnieźnie i Krakowie; od 1617 pracował w kancelarii królewskiej Zygmunta III.

W tym czasie pełnił także funkcje administracyjne w diecezji krakowskiej: w 1630 jako administrator diecezji po śmierci biskupa Marcina Szyszkowskiego, a w 1631 po śmierci Andrzeja Lipskiego. W 1633 będąc administratorem wiecznym Opactwa Łysogórskiego otrzymał nominację króla Zygmunta III na stoły opackie. Opatem Świętokrzyskim był trzy lata i zrezygnował w 1636. W 1635 został mianowany biskupem przemyskim.

Na dworze królewskim piastował kolejne stanowiska: sekretarza i podkanclerzego, a po śmierci Tomasza Zamoyskiego w 1638 objął urząd kanclerza wielkiego koronnego. Od tego czasu miał duży wpływ na politykę zagraniczną państwa, prezentując postawę prohabsburską i antybrandenburską. Z polecenia króla posyłał do Rzymu i Wiednia; uczestniczył w rokowaniach z elektorem brandenburskim Jerzym Wilhelmem w Grodnie i Szczytnie w 1639.

Po śmierci biskupa Jakuba Zadzika w 1642 został powołany na stanowisko biskupa krakowskiego. Uroczysty ingres do katedry wawelskiej odbył się 3 maja 1643, a w tym samym roku zwołał synod diecezjalny. Po 1643 roku wyremontował i rozbudował pałac biskupi w Krakowie; opracowano także statuty dla kapituły krakowskiej. Dla duchowieństwa domagał się posłuszeństwa, a dla ubogich tworzono specjalne kasy pomocy. Wspierał zgromadzenia zakonne, był zaprzyjaźniony z Karmelitami bosymi z klasztoru w Czernej. W 1644 jako pierwszy biskup krakowski odbył wizytę ad limina apostolorum do Rzymu. W Krakowie wybudował i wyposażył Pałac Biskupi. Na Prądniku Białym odnowił letnią rezydencję biskupów krakowskich. Katedra wawelska otrzymała od jego fundacji barokowe ołtarze, złotą monstrancję i kielichy; przygotował także nowy tron biskupi, utrzymujący się do dziś.

Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 roku. Był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa krakowskiego w 1648 i podpisał pacta conventa. W 1651 zorganizował wyprawę własnych wojsk przeciw powstaniu chłopskiemu na Podhalu; po oblężeniu Czorsztyna powstanie zostało stłumione. Zmarł 14 lipca 1657 w Raciborzu i został pochowany w prezbiterium katedry wawelskiej, po prawej stronie ołtarza głównego.