Janusz Wilczyński

fizyk eksperymentator
27.08.1938 22.10.2015 Gnieźnie

Biografia

Janusz Wilczyński ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1961. W tym samym roku rozpoczął pracę na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UJ. W latach 1962–1966 przebywał na stażu naukowym w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych (ZIBJ) w Dubnej. Pracę doktorską obronił w 1967 na podstawie rozprawy pt. 'O mechanizmie reakcji przekazu protonu'. W 1967 rozpoczął pracę w Instytucie Fizyki Jądrowej w Krakowie. Lata 1967–1971 to kolejny staż naukowy w ZIBJ, a następnie (1972–1974) 1,5-roczny staż w Instytucie Nielsa Bohraw w Kopenhadze.

Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1976 na podstawie rozprawy 'Makroskopowe aspekty mechanizmu zderzeń ciężkich jonów z jądrami atomowymi'. W 1980 rozpoczął pracę w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku. W 1981 uzyskał tytuł naukowy profesora. Profesor Wilczyński był zapraszany i prowadził prace badawcze w wielu znanych ośrodkach badawczych na świecie: Institut de physique nucléaire w Orsay (1976), Kernfysisch Versneller Instituut Groningen (1977–1979, 1989–1991), National Superconducting Cyklotron Laboratory w East Lansing (1983–1984) i Lawrence Berkeley National Laboratory w Berkeley (1984–1986). W 1988 roku wygłosił cykl wykładów na Uniwersytecie w Kyoto (Japonia). Ponadto w latach 1998–2010 odbył wielokrotnie krótsze wizyty naukowe w LBNL w Berkeley (USA) i Laboratori Nazionali del Sud w Katanii (Włochy).

Zainteresowania i osiągnięcia naukowe: Aktywność naukowa prof. Janusza Wilczyńskiego była głównie związana z badaniami mechanizmu oddziaływania dwóch jąder atomowych. W latach 60. uczestniczył w pionierskich badaniach tzw. reakcji głęboko-nieelastycznych, był współtwórcą 30 lekkich nieznanych przedtem jąder o dużym nadmiarze neutronów. W latach 70. wprowadził do fizyki jądrowej pojęcie siły kontaktowe i krytycznego momentu pędu ograniczającego reakcje fuzji, podał interpretację reakcji głęboko nieelastycznych, która na stałe weszła do podręczników fizyki jądrowej pod nazwą 'diagram Wilczyńskiego'. W latach 80. zajmował się badaniami reakcji niekompletnej fuzji jąder atomowych – nowego mechanizmu reakcji dla zderzeń zachodzących powyżej krytycznego momentu pędu. Kolejne lata to badania natury sił dyssypacyjnych w materii jądrowej na pograniczu energii niskich (kilka MeV na nukleon) i pośrednich (kilkadziesiąt MeV/nukleon). Zaproponował nową metodę eksperymentalną pozwalającą na pomiary skali czasowej w reakcjach pół-peryferyjnych. Metoda jest z powodzeniem stosowana w pracach prowadzonych w laboratorium w Katanii. Był również współautorem modelu 'Fusion by Diffusion', który jest stosowany do opisu reakcji prowadzących do produkcji nowych pierwiastków superciężkich (pierwiastki o liczbach atomowych Z > 104). Profesor Wilczyński brał udział w pracach wielu komitetów doradczych międzynarodowych konferencji naukowych i wygłosił około 20 zaproszonych referatów.

Jest autorem ponad 160 publikacji w referowanych, międzynarodowych czasopismach naukowych. Indeks cytowań według SCOPUS wykazuje ponad 4500, a tzw. indeks Hirsha wynosi 38.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Wprowadzenie pojęć siły kontaktowe i krytycznego momentu pędu ograniczających reakcje fuzji i interpretacja reakcji głęboko nieelastycznych, nazwana diagramem Wilczyńskiego.
Współtwórca modelu Fusion by Diffusion używanego do opisu reakcji prowadzących do produkcji nowych pierwiastków superciężkich (Z > 104).
Zaproponował nową metodę eksperymentalną do pomiaru skali czasowej w reakcjach pół-peryferyjnych, stosowaną w Katanii.
Autor ponad 160 publikacji, cytowania ponad 4500, Hirsch indeks 38.

Ciekawostki

W 1988 wygłosił cykl wykładów na Uniwersytecie w Kyoto (Japonia).
W latach 1998–2010 odbył liczne krótsze wizyty naukowe w LBNL w Berkeley (USA) i Laboratori Nazionali del Sud w Katanii (Włochy).
Był współautorem modelu Fusion by Diffusion używanego do opisu reakcji prowadzących do produkcji superciężkich pierwiastków (Z > 104).

Udostępnij