Afera Orlenu, weta Prezydenta i walka o ceny paliw. Premier: wszystko układa się w ponurą całość
Premier o "ponurej całości": kryptowaluty, paliwa i blokady prezydenckie
Sprawa nieprawidłowości w spółce Orlen za czasów poprzedniej władzy nabiera coraz poważniejszego wymiaru. Premier Donald Tusk, odnosząc się do ustaleń zagranicznych mediów, stwierdził wprost, że wszystkie wątki układają się w spójną, niepokojącą całość - od niejasnych transakcji paliwowych, przez kryptowaluty, aż po polityczne blokady ze strony głowy państwa. Szef rządu podkreślił, że nie chodzi już o pojedynczy incydent, lecz o system powiązań, które mogły narazić państwo na wielomiliardowe straty. Zdaniem premiera konsekwentne weta i blokady legislacyjne ze strony Prezydenta dodatkowo utrudniają rozliczenie tych spraw i ochronę obywateli przed skutkami kryzysu paliwowego.
"Wszystko układa się w bardzo ponurą całość, bo oprócz tego magicznego trójkąta: kryptowaluty, brudne interesy na paliwach i PiS, dochodzą konsekwentne weta lub blokady ze strony Prezydenta"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier zwrócił uwagę, że sprawa dotyczy nie tylko politycznych rozgrywek, ale przede wszystkim realnych pieniędzy polskich podatników. Straty, o których mowa, sięgają miliardów złotych i mogłyby zostać przeznaczone na inne cele - choćby na osłonę obywateli przed rosnącymi cenami paliw. Dlatego szef rządu zapowiedział, że wszystkie nieprawidłowości związane z działalnością Orlenu za czasów PiS zostaną w pełni rozliczone, a opinia publiczna będzie na bieżąco informowana o postępach śledztwa.
Afera Orlen Trading Switzerland i strata 1,6 mld zł
Istota sprawy sięga transakcji zawartej przez spółkę Orlen Trading Switzerland w czasie, gdy prezesem koncernu był Daniel Obajtek. Chodzi o nieudany zakup wenezuelskiej ropy, na poczet którego spółka wypłaciła pośrednikowi około 230 mln dolarów zaliczki. Dostawy paliwa w dużej mierze nigdy nie zostały zrealizowane, a pieniądze - jak wynika z ustaleń - trafiły w ręce podmiotów, które nie dawały żadnej gwarancji wywiązania się z umowy. Według ujawnionych informacji tylko w tej jednej sprawie polskie państwo miało stracić 1,6 mld zł.
"Financial Times pisze o jednym z największych skandali w historii naszego kraju, a cały świat dowiaduje się o aferze Orlenu za czasów pana Obajtka. Straty państwa polskiego tylko w tej jednej sprawie to 1,6 mld zł. Okazuje się, że to właśnie kryptowaluty pomogły w realizacji brudnego interesu z paliwem. Dziwni pośrednicy, przekazanie pieniędzy bez gwarancji uzyskania paliwa"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Premier podkreślił, że mechanizm działania miał być zamaskowany właśnie przez obrót kryptowalutami, które utrudniają prześledzenie przepływu środków. Śledztwa dotyczące Orlenu nadzoruje osobiście Prokurator Generalny Waldemar Żurek. Część osób usłyszała już zarzuty, a niektórzy podejrzani ukrywają się przed wymiarem sprawiedliwości, między innymi w Dubaju. To pokazuje skalę problemu i determinację tych, którzy mieli brać udział w procederze.
Ustawa o nadzwyczajnych zyskach i apel do Prezydenta
Rząd po raz drugi przyjął projekt ustawy przewidującej opodatkowanie nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw paliwowych. Celem jest sfinansowanie działań osłonowych dla kierowców i ograniczenie skutków wzrostu cen paliw. Pierwszy projekt został zablokowany przez Prezydenta Karola Nawrockiego, który nie złożył pod nim podpisu i skierował go do Trybunału Konstytucyjnego. Premier zaapelował o podpisanie ustawy, podkreślając, że to nie Polacy powinni płacić za kryzys paliwowy wywołany wojną na Bliskim Wschodzie i decyzjami polityków takich jak Donald Trump czy Władimir Putin.
"Gwarantuję, że jeśli Prezydent wreszcie podpisze ponownie złożoną ustawę o nadzwyczajnych zyskach, natychmiast zrealizujemy kolejny etap CPN"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
"Nikt już nie powinien mieć wątpliwości, że tę ustawę trzeba podpisać. To nie ludzie mają płacić za kryzys paliwowy, nie Polacy odpowiadają za wojnę na Bliskim Wschodzie. Nie mamy wpływu na politykę Donalda Trumpa, czy Putina"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Środki pozyskane z podatku pozwolą po raz kolejny w tym roku obniżyć VAT i akcyzę na paliwa. Jak wynika z danych, Orlen osiągnął w pierwszym półroczu 2026 r. niemal 16 mld zł zysku netto, wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej. To pokazuje, że koncern - mimo wcześniejszych problemów - generuje ogromne przychody, którymi można by wesprzeć kierowców w trudnym okresie.
Bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych: nowe kary i nadzór
Rada Ministrów przyjęła również projekt zaostrzający sankcje za wjazd na przejazdy kolejowe mimo czerwonego światła lub opuszczających się zapór. Kierowcy, którzy nie będą stosować się do przepisów, mają między innymi automatycznie tracić prawo jazdy na trzy miesiące. W najpoważniejszych przypadkach takie zachowania będą mogły zostać zakwalifikowane jako przestępstwo. Zmiany są odpowiedzią na narastający problem bezpieczeństwa oraz apele środowiska kolejowego, a także reakcją na niedawną katastrofę w Sokolnikach Suchych na Mazowszu, gdzie pociąg Intercity zderzył się z ciężarówką. W wypadku zginęła jedna osoba, a wiele zostało rannych.
"Zdaję sobie sprawę, że praca kierowców, szczególnie ciężarówek, jest bardzo wymagająca i trudna, ale nie możemy ryzykować ludzkim życiem, więc będę apelował o szybkie przyjęcie także tego zaostrzenia przepisów. I mam nadzieję, że wszyscy rozumieją potrzebę tych przepisów"
Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów
Nowe regulacje mają wejść w życie możliwie szybko, aby realnie poprawić bezpieczeństwo na przejazdach kolejowo-drogowych. Premier zaapelował do wszystkich środowisk politycznych o ponadpartyjne poparcie dla tych zmian, wskazując, że ochrona życia i zdrowia obywateli powinna być priorytetem niezależnie od podziałów politycznych.
Co to oznacza dla mieszkańców Gniezna i regionu?
Dla mieszkańców Gniezna i okolic omawiane sprawy mają bardzo konkretny wymiar. Obniżenie VAT i akcyzy na paliwa, możliwe dzięki ustawie o nadzwyczajnych zyskach, przełoży się bezpośrednio na ceny na stacjach benzynowych w mieście i powiecie gnieźnieńskim. Wielu mieszkańców dojeżdża codziennie do pracy w Poznaniu lub innych ośrodkach, dlatego nawet niewielka obniżka cen paliwa oznacza realne oszczędności w domowych budżetach. Z kolei zaostrzenie kar za lekceważenie sygnalizacji na przejazdach kolejowych dotyczy również lokalnych dróg - w regionie znajduje się kilka przejazdów, gdzie kierowcy nagminnie ignorują czerwone światło, co stwarza zagrożenie dla podróżnych i pracowników kolei.
Mieszkańcy Gniezna mogą również odczuć skutki rozliczeń w Orlenie pośrednio - jeśli uda się odzyskać część utraconych środków, będzie można je przeznaczyć na inwestycje publiczne, w tym na infrastrukturę drogową i kolejową w Wielkopolsce. Ponadto bezpieczeństwo na przejazdach kolejowych to temat szczególnie bliski mieszkańcom regionu, przez który przebiegają ważne szlaki kolejowe. Każde zaostrzenie przepisów i zwiększenie nadzoru może zapobiec tragediom podobnym do tej w Sokolnikach Suchych. Lokalne samorządy i służby drogowe będą musiały przygotować się na egzekwowanie nowych regulacji, co wymaga współpracy z policją i Strażą Ochrony Kolei.
Kalendarium i kluczowe liczby
- Straty państwa polskiego w jednej tylko sprawie związanej z Orlenem: 1,6 mld zł
- Zaliczka wypłacona pośrednikowi przez Orlen Trading Switzerland: około 230 mln dolarów
- Zysk netto Orlenu w pierwszym półroczu 2026 r.: niemal 16 mld zł, wobec niespełna 6 mld zł rok wcześniej
- Projekt ustawy o nadzwyczajnych zyskach firm paliwowych przyjęty przez rząd po raz drugi - pierwszy został skierowany przez Prezydenta do Trybunału Konstytucyjnego
- Nowe kary dla kierowców ignorujących sygnalizację na przejazdach kolejowych: automatyczna utrata prawa jazdy na 3 miesiące, a w najpoważniejszych przypadkach odpowiedzialność karna
- Katastrofa w Sokolnikach Suchych na Mazowszu: zderzenie pociągu Intercity z ciężarówką, 1 osoba zginęła, wiele zostało rannych
Premier zapowiedział, że informacje o postępach śledztwa i dalszych działaniach rządu będą sukcesywnie przekazywane opinii publicznej. Polacy mają prawo znać prawdę o sprawie, która dotyczy tak ogromnych środków publicznych. Kolejne decyzje - zarówno w sprawie ustawy o nadzwyczajnych zyskach, jak i zaostrzenia przepisów drogowych - będą zależeć od stanowiska Prezydenta oraz tempa prac parlamentarnych.