Gniezno przed falą upałów: co robić, gdy termometry pokażą ponad 30°C

Gdy temperatura rośnie, organizm potrafi „oddać” pierwsze sygnały alarmowe szybciej, niż zdążymy znaleźć cień. W Gnieźnie, podobnie jak w całym kraju, przed nadchodzącymi upałami przypomina się o podstawowych zasadach bezpieczeństwa: wysoka temperatura to nie tylko dyskomfort, ale realne ryzyko odwodnienia, przegrzania i groźnego dla życia udaru cieplnego lub słonecznego.

Za upał uznaje się sytuację, gdy przy powierzchni ziemi notuje się ponad 30 st. C. Co ważne, szczyt temperatur w ciągu dnia zwykle wypada między godziną 15 a 18, a największe promieniowanie UV pojawia się w godzinach 12.00-13.00. To właśnie wtedy najłatwiej o błędy: zbyt długi pobyt na słońcu, za mało wody czy intensywny wysiłek.

Udar cieplny i odwodnienie: objawy, których nie wolno lekceważyć

Przegrzanie organizmu może postępować szybko. Szczególnie niebezpieczny jest udar cieplny lub słoneczny – stan zagrażający zdrowiu, a czasem życiu. Objawy mogą dotyczyć zarówno ciała, jak i układu nerwowego, dlatego łatwo je zbagatelizować, tłumacząc je „zwykłym zmęczeniem”.

• zmęczenie
• silne bóle i zawroty głowy
• nudności
• gorączka, szum w uszach
• drgawki
• wzrost temperatury ciała zagrażający życiu
• przyspieszone bicie serca i oddech

Wysokie temperatury obciążają też układ nerwowy: mogą powodować ospałość, rozdrażnienie, spadek koncentracji i gorszą efektywność pracy. To ważna informacja zwłaszcza dla kierowców – w upale łatwiej o błąd za kierownicą.

Jeżeli pojawiają się zawroty głowy, osłabienie, niepokój, dotkliwe pragnienie lub ból głowy, należy reagować. W takiej sytuacji wskazany jest kontakt z numerem alarmowym 112, a jeśli to możliwe – przeniesienie się do chłodniejszego miejsca i odpoczynek.

Jeśli odczuwasz zawroty głowy, osłabienie, niepokój lub dotkliwe pragnienie i ból głowy, zadzwoń pod numer alarmowy (tel. 112). Jeśli to możliwe przenieś się w chłodne miejsce.

Urząd Miejski w Gnieźnie

Dom, ulica, plaża: jak przetrwać najgorętsze godziny

Najprostsze działania często działają najlepiej – pod warunkiem, że wdrożymy je konsekwentnie. W domu warto ograniczać dopływ gorącego powietrza: w ciągu dnia zamykać okna oraz żaluzje, szczególnie po stronie nasłonecznionej, a wietrzyć nad ranem i nocą (o ile pozwalają na to warunki bezpieczeństwa). Pomaga też odpowiednia odzież: jasna, lekka, przewiewna, z naturalnych tkanin.

Istotne jest unikanie skrajnych różnic temperatur. Osoby pracujące w klimatyzowanych pomieszczeniach nie powinny wychodzić „od razu” na rozgrzane ulice – gwałtowna zmiana może wywołać szok termiczny, szczególnie u seniorów i bardzo młodych osób.

1. Ogranicz przebywanie na słońcu – nie dłużej niż maksymalnie 2 godz. dziennie i z użyciem kremów ochronnych.
2. Nie planuj forsownego wysiłku w najgorętszej porze dnia – intensywny trening sprzyja odwodnieniu, skurczom mięśni, przegrzaniu i udarowi cieplnemu.
3. Nawadniaj organizm – pij dużo wody, najlepiej niegazowanej.
4. W podróży autem rób częstsze przerwy i odpoczywaj w cieniu, by utrzymać koncentrację.
5. Nad wodą nie wchodź gwałtownie po opalaniu – opłucz najpierw ciało (twarz, klatkę piersiową), a potem zanurzaj się stopniowo.

W upalne dni lepiej stawiać na lekkie jedzenie: owoce i warzywa dostarczają wody, minerałów i witamin. Tłuste, smażone i wysokokaloryczne dania mogą dodatkowo obciążać organizm. Warto pamiętać również o higienie – wysokie temperatury sprzyjają namnażaniu bakterii salmonelli, dlatego zaleca się unikać potraw z surowych jajek oraz często i dokładnie myć ręce. Niewskazany jest także alkohol, bo sprzyja odwodnieniu.

Dzieci, seniorzy i zwierzęta – grupa największego ryzyka

Upał bywa szczególnie niebezpieczny dla dzieci oraz osób starszych. W obu przypadkach zalecenie jest proste: jeżeli to możliwe, nie wychodzić z domu. Jeśli wyjście jest konieczne – obowiązkowo nakrycie głowy i ubrania, które przepuszczają powietrze. Przy dzieciach ważna jest też ochrona przed słońcem na spacerze: parasolka nad wózkiem przydaje się nawet w miejscu, które wydaje się ocienione. Napoje powinny być letnie (nie zimne) – sprawdzają się m.in. herbatki ziołowe i owocowe, a także woda mineralna lub sok. Kąpiel? Tak, ale w letniej wodzie, nie w zimnej.

Seniorzy częściej przyjmują leki. Podczas odwodnienia ich stężenie w organizmie może wzrosnąć, nawet do poziomu zagrażającego życiu. Dlatego tak ważne jest uważne obserwowanie samopoczucia i – w razie potrzeby – stały kontakt z lekarzem, by omówić wpływ leków na termoregulację i równowagę wodno-elektrolitową.

Nie można też zapominać o zwierzętach. Psy i inne zwierzęta stałocieplne, które nie mają gruczołów potowych, chłodzą się inaczej – m.in. przez odparowywanie śliny podczas dyszenia. Zostawienie psa w samochodzie na słońcu może skończyć się tragedią. W nagrzanym pojeździe temperatura potrafi dojść do 50 - 60 °C, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno zostawiać w aucie ani dzieci, ani zwierząt – nawet „na chwilę”.

Filtr SPF pomaga, ale nie zastąpi rozsądku

Ochrona przeciwsłoneczna to obowiązkowy element letniego dnia, jednak nie daje pełnej „tarczy”. Kosmetyki z filtrem SPF zmniejszają ryzyko poparzeń, ale nie eliminują go całkowicie. Stosowanie kremu warto zaplanować: nałożyć go przed wyjściem na słońce, a potem ponawiać aplikację, gdy się spocimy, po pływaniu i po wytarciu skóry ręcznikiem. Liczy się również ilość – dla dorosłej osoby to obrazowo około 6 łyżeczek preparatu na ciało.

Przy wysokich temperaturach liczą się szybkie, praktyczne decyzje: cień zamiast słońca, woda zamiast alkoholu, odpoczynek zamiast forsowania organizmu. A gdy pojawiają się niepokojące objawy – nie czekać, tylko działać.